أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

122

قانون ( فارسى )

وى اثر نكرده است ] پاكسازى انجام شود . مادهء پاكسازى پوست - كه خلط جاخوش كرده را بيرون مىآورد - بايد از داروهاى پاره‌كننده و تحليل برندهء خلط باشد و چندان تحليل برندهء نيرومندى نباشد كه از گرمىبخشى زياد خلط را خشك كند و پوست نيز بخشكد و در آينده همين خشك شدن پوست خود سبب ريزش مو شود ؛ هرچند اول ممكن است درد روباه را از بين ببرد . پس اگر دارويى را كه در نظر دارى استعمال كنى ، ديدى از آن بسيار گرمىبخشها است ، مثلا مىخواهى صمغ سداب كوهى را استعمال كنى - كه از آن داروهاى بسيار خوب است - بايد وسيلهء روغنهايى ميانه در سردى و گرمى و وسيلهء آب - كه با آن مخلوط مىكنى - شدت گرمىبخشىاش را تا اندازهء لازم پايين بياورى . بهترين صمغ سداب كوهى در معالجهء درد ريزش مو آن است كه تازه باشد . اگر سه سال برچيده شدن آن بگذرد و كهنه شود از تأثيرش بسيار مىكاهد . صمغ سداب كوهى تازه را به كار ببر ! اما اندازه‌اش كم و داروهاى مخلوط با آن زياد باشد و بعد از ماليدن بر جاى آسيب‌ديده به زودى آن را پاك كن ! بايد دارو شل و آبكى باشد و گرنه به ژرفاى پوست نفوذ نمىكند . اما اگر دارو كهنه و ناتوان شده باشد بايد بيشتر برجاى آسيب‌ديده دوام كند . و در تأثير گذاشتن بر زير پوست كندرو است . بايد داروى لازم در اين زمينه با داروى نيروبخش به بدن و داروى محافظت سر همراه باشد كه مادهء خلط پليد و خرابكار به سر نرسد و سر بتواند آن را دفع كند و نپذيرد . نبايد داروى تقويتى كه با داروى علاج ريزش مو همراه است گيرندگى زياد داشته باشد ؛ مبادا داروى علاجى را از ورود به جاى لازم منع كند و نگذارد به سوراخهاى ريز پوست داخل شود . بعد از آنكه از پاكسازى بدن و گداختن و از ميان رفتن خلط بدجنس - كه در پوست كمين كرده است - اطمينان حاصل كردى ، داروهايى را با داروى علاج بيمارى به كار ببر كه خون خوب و بخار لازم مو روياندن را به سوى پوست جذب كنند . بايد كم و بيشى تأثير دارو را به دقت ملاحظه كنى ؛ اول كم و كم‌تأثيرتر را به كار ببر و اگر ديدى اثرش خوب و بىزيان است و بيمار مىتواند بيشتر از آن را تحمل كند ، دارو را قوىتر كن و بر مقدارش بيفزاى ! اما اگر ديدى كه بيمار را زحمت مىدهد ، اندازهء دارو را كم‌تر و كم‌تر و آميزه‌اش را بيشتر كن ! بسيار مواظب باش كه جاى آسيب‌ديده زخمى و چركين نشود و آماس نكند . بويژه اين مواظبتها را در بدنهاى نرم ، در مراحل عمر بيمار ، در مرد يا زن بودن بيمار بايد به دقت ملاحظه كنى . اگر احيانا در اثناى معالجه جاى آسيب‌ديده آماسيد ، يا قرحه كرد پيه مناسب را بر آن بمال ! مثلا پيه اردك ، پيه مرغ خانگى و يا مرهم نرم‌كننده استعمال كن ! اگر ورم فرو نشست يا قرحه تسكين يافت ، باز به معالجه برگرد و برحسب تحمل بيمار دارو به كار ببر و هرگاه ديدى كه اثر دارو بيش از حد لازم و در واقع زياد است ، تأثيرش را كاهش ده ! امّا دست از معالجه برمدار تا خلط خرابكار از بين مىرود و خون خوب به زير پوست مىآيد . اگر بعد از استعمال و در حين استعمال دارو جاى مو ريخته از اثر ماساژ دادن كمتر از سابق ( زمانى كه دارو را استعمال نمىكردى ) سرخ شد ، بدان ! كه دارو اثر خوبى بخشيده است ؛ اما